Strafrecht en civiel recht


In het strafrecht zijn de regels vastgelegd waaraan burgers zich moeten houden. Ook is vastgelegd hoe mag worden gereageerd als iemand de regels overtreedt. Er is in onze maatschappij voor gekozen om de reactie op strafbare feiten uit te laten voeren door de Staat. Dit om te verzekeren dat er niemand gestraft wordt, zonder dat daar een grondige procedure aan vooraf is gegaan.

Het strafrecht regelt dan ook de verhouding tussen de Staat en de burger, waar het gaat om strafbare feiten. Voorbeelden van strafrechtelijke regels staan in het Wetboek van Strafrecht en in de Wegenverkeerswet.

Het civiele recht regelt de verhouding tussen burgers of bedrijven onderling. Voorbeelden van civiel recht (ook wel burgerlijk recht genoemd) zijn huurrecht, arbeidsrecht en aansprakelijkheidsrecht. Hier is bijvoorbeeld geregeld wie de schade van een ander moet vergoeden en onder welke voorwaarden.


Een voorbeeld om het verschil tussen het strafrecht en het civiel recht te verduidelijken.

Automobilist A rijdt door het rode verkeerslicht en botst tegen een andere automobilist B aan, die door groen reed. Door de aanrijding raken beide auto's zwaar beschadigd en automobilist B raakt gewond. De politie komt erbij, maakt proces-verbaal op en stuurt dit door naar de Officier van Justitie. Deze besluit A te vervolgen voor het rijden door rood licht. Ondertussen komt B na een paar dagen uit het ziekenhuis en hij wil de schade aan zijn auto en zijn letselschade vergoed krijgen.

De zaak tussen de Nederlandse Staat (vertegenwoordigd door de Officier van Justitie) en automobilist A als verdachte van een overtreding, is de strafzaak.
De zaak tussen automobilist B en (de WA-verzekeraar van) A is een civiele kwestie.

Het verkeersstrafrecht stelt straf op bepaald verkeersgedrag. Het civiele recht verbindt aan datzelfde verkeersgedrag - als dat een schade heeft veroorzaakt - een verplichting tot schadevergoeding. Het gaat meestal om overtreding van de verkeersregels.
Deze twee trajecten kunnen tegelijkertijd lopen. Er hoeft in principe niet gewacht te worden met de civiele zaak tot er uitspraak is gedaan in de strafzaak. B kan dus direct de autoverzekering van A aansprakelijk stellen.